Het Thomasorgel van Leffe, een spiritueel en cultureel project.
Het orgel werd door een Griekse geleerde uitgevonden in de derde eeuw voor onze tijdrekening. Het is ongetwijfeld het oudste klavierinstrument uit de geschiedenis. Tijdens de middeleeuwen deed het dienst bij officiële ceremoniën, feesten en spelen allerhande en het instrument kreeg een steeds belangrijker rol in de katholieke eredienst.
Onder impuls van Paus Silvester II, in de elfde eeuw, werd het orgel gebruikt om religieuze liederen meer kracht bij te zetten. Van de 14e tot de 18e eeuw ging het orgel steeds meer tot het terrein van de kerk behoren. In die periode maakte het instrument een grote ontwikkeling door. Het orgel – symbool van de vrede, troost en saamhorigheid – dient dus tegelijkertijd een spiritueel en een cultureel doel en transformeert het gebed in een ware lofzang. Het orgel, een organisch samenstel van fijn metaal en schrijnwerk, heeft het grootste toonbereik van alle muziekinstrumenten. De Abdij van Leffe moest tot de 20e eeuw wachten op orgelklanken. Voor die tijd was de kloostergemeenschap immers te arm om zich een dergelijk mooi maar duur instrument te kunnen veroorloven. Pas in 1996 mocht de abdij een orgel verwelkomen dat in overeenstemming was met de faam en de rijke geschiedenis van het klooster. Het grote houten gewelf en de binnenarchitectuur van het gebouw zijn ideaal voor de uitvoering van polyfonische muziek, door de goede akoestiek met slechts lichte nagalm.
Het orgel van Leffe is In het licht van het bijzondere karakter van het gebouw, geïnspireerd op het werk van Gottfried Silbermann. Hij was afkomstig uit Saksen, telg van een erg befaamde orgelbouwersfamilie, en een persoonlijke kennis van Johann Sebastian Bach. Bach en Silbermann waren het erover eens dat "een orgel bouwen gelijk staat aan het voortdurend uitdragen van lofprijzen, tot glorie van God". Deze getalenteerde orgelbouwer is een vakman in vele disciplines en ambachten: mechaniek, fijn timmerwerk en de bewerking van metalen en de andere gebruikte materialen. Daarbij komt nog de noodzakelijke buitengewone kennis van de muziek en de akoestiek. Twee eeuwen later neemt André Thomas, de oprichter van een wereldwijd bekende orgelmakerij, de taak op zich om een instrument te bouwen naar het voorbeeld van Silbermann. Na meer dan 8 000 werkuren, klinken voor het eerst de tonen van het orgel van Leffe. Het instrument is meer dan 7 m hoog en 4,64 m breed, met een kast van Bourgondische eik. Het orgel telt 1 532 pijpen en verschillende klavieren met 56 toetsen... De tiende verjaardag van de bouw van het orgel was de gelegenheid om de muziek van Johann Sebastian Bach in al zijn pracht en luister te herontdekken. Ook nu nog worden de beroemdste organisten van de wereld hier verwelkomd voor unieke concerten – bijvoorbeeld tijdens het “Dinant Jazz nights” festival.
Foto's: Henri Gaud © Éditions Gaud
